Pustynia Błędowska od lat jest poligonem wojskowym. Może nie ma tu obecnie spektakularnych manewrów, jednak w trakcie naszego pobytu ćwiczyli spadochroniarze, których samolot co parę minut podrzucał nas piaski. Tradycja ćwiczeń militarnych sięga czasów II wojny światowej kiedy przez tutejszy teren należał do III Rzeszy. Jednym z zadań realizowanych w ramach projektu „Pustynia Błędowska" jest organizacja serii prelekcji w szkołach powiatu olkuskiego. W trakcie tych spotkań oprócz prezentowania walorów przyrodniczych Pustyni Błędowskiej połączonego z promocją projektu i Pustynnego Centrum Informacji przedstawiane są także zagadnienia dotyczące Pustynia Błędowska, Królowa polskich rzek z lotu ptaka robi 4 listopada 2023, 11:13 wisła w krakowie; rejsy wisłą w krakowie; rejsy wisłą Pustynia Błędowska. Region turystyczny: Jura Krakowsko-Częstochowska. Na szlaku Szlak rowerowy Velo Przemsza Wycieczka rowerowa Wrota Pustyni. Pustynia Błędowska, zwana polską Saharą, to jedyne miejsce w Polsce, w którym sama przyroda stworzyła unikatowy ekosystem pustynny. Ciągnie się od Błędowa po Klucze. Pustynia Błędowska to największy w Polsce i w Europie Środkowej obszar wydm śródlądowych (czyli w sensie klimatycznym wcale nie jest to pustynia), liczący ok. 33 km² – 8-9 km długości i 3-4 km szerokości. Geograficznie jest to wschodnia część Wyżyny Śląskiej – pogranicze z Wyżyną Olkuską. Pustynia ta swą nazwę zawdzięcza Wacławowi Nałkowskiemu, który nadał ją w 1889 roku. Co ciekawe, nawet na tak niewielkiej pustyni, można doświadczyć fatamorgany, burzy piaskowej, a także wydm! W przeciwieństwie do światowych, wielkich pustyń, klimat nie jest tak upalny. Datowana średnia temperatura wynosi około 7,3 stopnie w GKcUW4M. Polskie legendy: Pustynia Błędowska Jak powszechnie wiadomo diabły chowają się za dnia głęboko pod ziemią. Tam mają swoje siedziby, do których nie dochodzą nigdy promienie słoneczne, tam również gotują w swoich ogromnych kotłach smołę dla złych ludzi i ukrywają wielkie skarby: góry złota i srebra. Jedna z takich siedzib znajdowała się w okolicach Olkusza, gdzie ludzie odkryli bogate złoża ołowiu i srebra. Kiedy mieszkańcy zaczęli budować kopalnie i drążyć w ziemi coraz głębiej i głębiej w poszukiwaniu surowców mieszkające pod ziemią diabły strasznie się rozgniewały. Czarty zwołały naradę i żaliły się najstarszemu i najmądrzejszemu spośród nich, że ludzie zabierają im srebro, że zabierają ołów z którego robią swoje kotły, a przede wszystkim strasznie hałasują w ciągu dnia kiedy większość diabłów chce spać. Radzili się i radzili i nic nie potrafili wymyślić. W końcu jeden z diabłów zaproponował, aby zasypać ludzkie kopalnie piaskiem. Diabły długo się zastanawiały skąd wziąć taką ilość piachu i stwierdziły, iż jedynym miejscem, gdzie mogą go znaleźć jest brzeg morza. Do wykonania zadania został wyznaczony młody czart, który wpadł na pomysł zasypania kopalni. Otrzymał on od kolegów ogromny worek i poleciał nad morze. Tam przez wiele godzin napełniał worek piaskiem. Kiedy skończył piasku było tak dużo, że diabeł ledwie oderwał się od ziemi z ciężkim ładunkiem. Droga do Olkusza była dla czarta długa i ciężka. Kiedy był już niemal u celu zahaczył brzegiem worka o wieżę kościelną. Worek rozdarł się, a piasek, który się w nim znajdował, rozsypał się po okolicznych polach. I tak właśnie na ziemiach polskich powstała pustynia od pobliskiej wioski zwana błędowską. Oficjalnie powstanie pustyni Błędowskiej datowane jest na XIII w, gdy rozwijające się górnictwo srebra i hutnictwo, potrzebowało ogromnych ilości drewna. Zapewniono je za pomocą masowych wycinek, które odkryły nagromadzone piaski. Tak powstała ogromna pustynia błędowskaAle to wersja oficjalna i jak dobrze wiemy jest to nie prawdą. W rzeczywistości powstanie Pustyni Błędowskiej nazywanej ,,polską saharą,, wyglądało bowiem zupełnie inaczej :) Wszem i wobec wiadome jest , że Pan Twardowski dla naziemskiej rozkoszy i bogactw wszelakich pakt z diabłem, zawarł. I w dokumencie tym Twardowski swą duszę oddał w zamian za posługi diabelskie. Jednym z życzeń czarnoksiężnika było, aby czart wszelkie bogactwa ziemskie Olkuskiej zebrał i koło Miasteczka złożył. Młody czart sprawnie z zadaniem się uporał, przysypał piaskiem zebrane skarby, aby przed ludzką chciwością je ochronić. Okoliczni mieszkańcy sposobem jakimś dowiedzieli się o majątku pod ziemią ukrytym, poczęli kopalnie zakładać i drogocenny kruszec spod ziemi wydobywać. Oj nie spodobało się to panu podziemia. Tym bardziej, że im głębiej kopali, tym bliżej bram piekielnych się znajdowali, bardzo hałasowali i srebro z których diabły swe kotły wytapiały podkradali Początkowo czart chciał zniechęcić ludzi do dalszej eksploatacji,zsyłając na kopalnie powodzie i pożary. Pewien górnik pomyślało zdarzeniach nękających ich w pracy,lecz wydobycie trwało nadal, wciąż pogłębiali chodniki. Czart wykazał sie bystrością i wymyślił on diabelski plan Zabrał więc młody czart wór ogromny i nad Bałtyk z nim sie udał. Tam po brzegi piaskiem go wypełnił, aby nim kopalnie olkuskie zasypać. Droga powrotna była długa i cieżka. Gdy był już niemal u celu, zawadził worem o wieżę jednego z kościółów. Cały piach rozsypał mu sie po okolicy i w ten sposób utworzył Pustynię Błędowską. Pustynia Błędowska – informacje ogólne Pustynia Błędowska znajduje się na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Olkuskiej. Ma niecałe 10 km długości i 4 km szerokości. Zdjęcie : mapy Google Powstała w skutek wycinki sporej ilości drzew potrzebnych do kopalni srebra i ołowiu, którymi były wzmacniane szyby kopalniane na terenie Olkusza. Teren pustynny ma podłoże żwirowe i piaskowe więc owa wycinka drzew oraz pobór wód gruntowych doprowadziły do powstania pustyni Ciekawostki związane z Pustynią Błędowską: Pustynia Błędowska znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Orlich GniazdCzęść pustyni jest terenem wojska, na który jest zakaz wstępu. Wykorzystywana jest jako zrzutowisko dla spadochroniarzy, sprzętu bojowego i zaopatrzenia. Obecnie jest realizowany projekt „Kompleksowa ochrona nieleśnych siedlisk przyrodniczych na terenach wojskowych NATURA 2000” Białe punkty na niebie to spadochroniarze 🙂 W lata 50-tych wieku XX na pustyni można było zaobserwować zjawisko nazywane fatamorganą ( czyli zauważanie złudnego przedmiotu znajdującego się w większej odległości).Na pustyni dochodziło do burz piaskowych, które zasypywały pobliskie łąki oraz tworzyły na pustyni wysokie skarpy piasku. Silne podmuchy wiatru tworzyły również piaskowe wiry. Do dzisiaj należy uważać podczas porywistego, silnego wiatru i burz. W trakcie realizacji projektu „Natura 2000” na terenie Pustyni Błędowskiej znaleziono 9500 przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, które były pozostałościami po dwóch wojnach światowych oraz wykorzystywaniu pustyni jako poligonu wojskowego. Pustynia Błędowska – punkty widokowe Punkt widokowy Róża Wiatrów Widok z lotu ptaka – punkt widokowy Róża Wiatrów Najnowszy punkt widokowy, do którego można dojechać z drogi Klucze i Hutki. Dojazd jest oznakowany, możemy zatrzymać się tuż za znakiem i zrobić spacer ok. 1 km lub pojechać dalej samochodem i zatrzymać się tuż koło punktu widokowego Skrzyżowanie drogi Klucze i Hutki Róża Wiatrów została wybudowana w 2018 roku – stanęły tam altany, punkty widokowe i molo. Organizowane są tu różnego rodzaju imprezy sportowe, kulturowe stąd wybrać się również w trasę ścieżek edukacyjnych. Armata przeciwpancerna wojska polskiego z czasów II Wojny Światowej Widok na Pustynie Błędowską 2. Punkt widokowy Wzgórze Czubatka Wzgórze Czubatka 382 znajduje się w miejscowości Klucze. Można tam dojechać samochodem lub dojść pieszo. Droga jest oznakowana. Znaki prowadzące do wzgórze Czubatka oraz Staw zielony Z tego punktu widokowego możemy zobaczyć pustynie z lotu ptaka. Wzgórze Czubatka i widok na Pustynię Błędowską Możemy wybrać się również na spacer żółtym szlakiem na pustynie lub na Staw Zielony i Czerwony. Do stawu Zielonego oraz Czerwonego można również dojechać samochodem. Zdjęcie: mapy Google Stawy powstały w skutek zatopienia dawnych wyrobisk kopalnianych. Nazwa stawu Czerwonego pochodzi od koloru występującej tu gliny, która była z tego miejsca wydobywana. Pokłady gliny barwiły wodę na rdzawo-czerwony kolor – teraz woda ma kolor miejscu stawu Zielonego wydobywano wapień jurajski oraz rudę żelaza – piryt i limonit. Staw Czerwony Staw Czerwony Staw Zielony – jest miejscem koła łowickiego 3. Punkt Widokowy Dąbrówka Wzgórze Dąbrówka 355 w miejscowości Chechło – to tutaj mieści się kolejny punkt widokowy na Pustynię Błędowską i to w tej części pustyni są prowadzone działania przez wojsko, czyli wejście jest zabronione. Dojazd do punktu widokowego jest oznakowany, parking tuż koło punktu widokowego. Platforma puntu widokowego Dąbrówka Pojazd wojskowy WSKAZÓWKI: wybierając się z dzieckiem należy uzbroić się w cierpliwość: pustynia do duża piaskownica w oczach małego dziecka,spacer po pustyni z wózkiem – może być ciężko, sam spacer jest już męczący, wybierając się na spacer na Staw Zielony i Czerwony najlepiej bez wózka, przejścia są wąskie, a na końcu są nawet schody, jeżeli wybieracie się z daleka i chcemy tylko zobaczyć punkty widokowe warto połączyć zwiedzanie z pustyni z innymi atrakcjami w okolicy Żar leje się z nieba, nigdzie najmniejszego schronienia przed słońcem... W XX wieku częściowo zalesiona, ale wciąż imponująca, największa pustynia w Europie - Pustynia Błędowska! Nadal nie jest dostatecznie wykorzystana turystycznie. A przecież aż prosi się o sezonową oazę pośrodku, do której po złocisty trunek trzeba iść kilometr piaskiem albo całoroczną zagrodę wielbłądów, oferującą latem przejażdżki po wydmach. "Polska Sahara" leży w Zachodniej Małopolsce, na granicy województwa śląskiego i małopolskiego. Najbardziej na zachód wysunięta część pustyni znajduje się w położonej w Metropolii GZM dzielnicy Dąbrowy Górniczej, Błędowa. To właśnie od nazwy tej ówczesnej wioski, polski geograf Wacław Nałkowski w 1889 roku nadał temu obszarowi nazwę Pustynia Błędowska. Nie od błądzenia, jak twierdzą niektórzy, znający niezwykłe historie o zdarzających się tu kiedyś najprawdziwszych fatamorganach, czyli niezwykłych złudzeniach optycznych znanych z Afryki. Jak wygląda Pustynia Błędowska Pustynia leży pośrodku szerokiego pasa sosnowych lasów. Jest ogromna, ma prawie 10 km długości i 4 km szerokości, zajmując obszar około 32 km². Wielkie połacie piasku mają średnią głębokość aż 20 metrów, a miejscami znaczne więcej. Przez pustynię przepływa niewielka Biała Przemsza o wyjątkowo zimnej i czystej wodzie oraz, jak nietrudno się domyślić, pięknych piaszczystych brzegach. Do niedawna na terenie Pustyni Błędowskiej można było obserwować zjawiska charakterystyczne dla naturalnych pustyń, takie jak fatamorgany, burze piaskowe i wydmy. Obecny pejzaż pustyni jest znacznie mniej pustynny. Krótko po II wojnie światowej postanowiono teren odpustynnić - znaczną część terenu zaorano i posadzono na nim las. Ograniczenie terenu pustynnego sprawiło, że drzewa i krzewy zaczęły coraz mocniej porastać resztę terenu, a część piaszczystych wydm zarosła trawą i zaczęły przypominać łąki. Dopiero w XXI wieku rozpoczęto starania o ochronę tego unikalnego w skali kontynentu terenu i przywrócenie mu charakteru pustyni. Prowadzone są obecnie prace mające na celu wykarczowanie zarastających pustynię drzew i krzewów. W piaskach Pustyni Błędowskiej znajduje się prawie 100 gatunków roślin typowych dla terenów pustynnych i zmiennych warunków wydmowych, a wśród nich wiele unikalnych, wyjątkowo rzadkich i chronionych gatunków. Ten pustynny teren nie jest niezamieszkały - co może zdziwić zwierząt jest tu wielka ilość. Samych ptaków jest prawie 150 gatunków, w tym pustynno-stepowy kulon znany z pustyń Afryki czy Australii. W przeszywającej pustynię rzece żyją ryby, a na jej piaszczystych brzegach piżmaki i bobry. Spotkamy tu też węże, jaszczurki oraz wiele odmian owadów. Skąd się wzięła ta pustynia? To jest rzeczywiście ciekawe. W środku Europy i to wcale nie tej południowej - taka okazała osobliwość przyrodnicza! Pustynia Błędowska nie jest tworem całkowicie naturalnym. Ogromne ilości piasku oczywiście były tu wcześniej, ale cały teren porastał gęsty las. Do powstania tu pustyni przyczynił się popularny nie tylko w Górnym Śląsku, ale też Zachodniej Małopolsce, przemysł górniczy. Pustynnienie rozpoczęło się już w Średniowieczu, kiedy w rejonie małopolskiego Olkusza powstały kopalnie srebra i ołowiu. Do wzmocnienia szybów kopalnianych potrzebne były wielkie ilości drewna - te pozyskiwano z błędowskiego lasu. Ta właśnie intensywna wycinka drzew, a także pobór wód gruntowych na terenach, gdzie podłoże stanowią żwiry i piaski, doprowadziły do powstania pustyni. Jak dojechać do Pustyni Błędowskiej Jadąc z Katowic, Krakowa lub Warszawy, należy kierować się na miejscowość Klucze. Pustynia Błędowska ma dostępne trzy punkty widokowe: Wzgórze Czubatka w centrum Kluczy (dojazd od ul. Górnej), Róża Wiatrów poniżej centrum (dojazd od ul. Bolesławskiej) oraz Wzgórze Dąbrówka we wsi Chechło (dojazd od ul. Kluczewskiej). Ciekawostką jest, że w późniejszym utrzymaniu pustynnego charakteru pomogło wojsko. Otóż od początku XX wieku ten ogromny, odludny i niezwykle trudny teren upodobały sobie europejskie armie - najpierw zaborcza rosyjska, potem międzywojenna polska, okupacyjna niemiecka i na powrót polska. Pustynia Błędowska służyła jako poligon wojskowy przez długie lata. Na teren pustyni długo obowiązywał zakaz wstępu, a po ćwiczeniach piechoty i artylerii pozostało w piaskach wydm mnóstwo łusek i strzępów pocisków. Zdarzają się również groźne niewybuchy, z których pustynia jest sukcesywnie oczyszczana. Obecnie tylko część pustyni wykorzystują wojska spadochronowe, których efektowne ćwiczenia można co pewien czas oglądać. Pustynia Błędowska okazała się również wdzięcznym plenerem dla filmowców. Nakręcono tu część pustynnych scen do polskiej superprodukcji "Faraon" z 1965 roku. Pustynię docenili też niezliczeni fotografowie, amatorscy i profesjonalni, stąd nie może dziwić wielka popularność tutejszych wydm w zdjęciowych sesjach ślubnych. Pustynia Błędowska dobrze prezentuje się również z lotu ptaka, co udowodniają kamerzyści operujący dronem. Pustynia Błędowska Największa w Polsce pustynia ma swoje miejsce na terenie Dąbrowy Górniczej, małopolskiego miasta powiatowego leżącego na terenie województwa śląskiego oraz Metropolii GZM - poznaj miasto! Zdjęcia: 1. Redooq, 2. Jerzy Opioła, 3. Hans Hillewaert, Video: Redooq Tekst: Natalia Tomecka, Wikipedia, opracowanie własne  Ślusarz 24:  Pustynia Błędowska znajduje się w liczącej ponad 2,5 tys. km² Metropolii - poznaj całą Metropolię! Pustynia Błędowska, rozciągająca się na pograniczu województwa śląskiego i małopolskiego - od Błędowa (dzielnicy Dąbrowy Górniczej) do Kluczy - to największy w Polsce i jeden z większych w Europie obszar lotnych piasków. Teren piaszczysty jest zresztą znacznie większy, niż sam obszar Pustyni Błędowskiej. Niesamowita przestrzeń i rozległe widoki Pustynia Błędowska zwana również „Polską Saharą” to największy w Europie obszar występowania piasków śródlądowych. Jej obecna powierzchnia to ok. 33 km². Przez środek pustynnego obszaru przebiega pas roślinności ciągnący się wzdłuż koryta Białej Przemszy. Nowa konstrukcja, która z góry wygląda jak roża Wiatrów i taką ma nazwęZapewne wiele osób zastanawia się jak powstała Pustynia Błędowska? Otóż na styku Wyżyny Krakowskiej i Śląskiej w wyniku zlodowaceń sprzed ok. 2,3 mln lat nagromadziły się ogromne pokłady piasku. Po ociepleniu klimatu – ok. 10 tys. lat temu – obszar ten pokrył się lasem. Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na drewno w olkuskim górnictwie, który nastąpił w połowie XVI wieku przy budowie sztolni odwadniających, spowodował wyrąb lasu na niespotykaną skalę, co z kolei doprowadziło do największej katastrofy ekologicznej w historii Polski. Przy budowie dziesiątków kilometrów chodników i setek szybów zapotrzebowanie na drewniane pale trzeba liczyć w milionach sztuk. Powiększające się zasoby wydobytej rudy powodowały ogromny wzrost zapotrzebowania na drewno potrzebne do jej przetopienia. Rajcy miejscy w Olkuszu szybko się połapali, czym to grozi. Wprowadzono zakaz korzystania z lasów miejskich, rozpoczynając ich ochronę i inicjując tym samym racjonalną gospodarkę leśną. Właścicielom kopalni pozostało więc kupowanie drewna u okolicznej szlachty, posiadającej lasy na terenach znajdujących się na grubych pokładach piasków czwartorzędowych. Odsłonięto w ten sposób w sumie ok. 150 km² piasków (miąższość piasku dochodzi do 60 m), sięgających na południu aż do okolic Szczakowej. Uruchomiło to procesy eoliczne (przewiewanie piasku siłą wiatru) tworzące „antropogeniczną pustynię”, którą można oglądać do dzisiaj. Francesco Nullo Przy okazji warto zajrzeć na stary cmentarz w Olkuszu Zmiany w środowisku wywołane ingerencją człowieka doprowadziły do powstania specyficznego mikro- klimatu. Na Pustyni Błędowskiej można było zaobserwować zjawiska charakterystyczne dla naturalnych pustyń (fatamorganę, burze piaskowe, wydmy). Dziś pozostała po niej już niemal całkowicie zarośnięta Pustynia Starczynowska na zachód od Olkusza oraz Dziadowskie Morze koło Boru Biskupiego, w okolicach Bukowna. Warto wspomnieć że w ostanich kilkudziesięciu latach trwa nieustanna walka o utrzymanie Pustyni Błedowskiej. W wyniku zarastania, niektóre części pustyni szybko zamieniają się w step. Pomimo wszystko samorządowcy nie szczędzą sił i środków, by teren pustyni był udostępniony jak największej liczbie turystów. Z inicjatywy gm. Klucze kilka lat temu utworzono system drewnianych altan połączonych pomostami (z lotu ptaka przypominający kompasową „różę wiatrów”) wraz z tablicami obok mieści się piękny i ciekawy las, który został najprawdopodobniej posadzony po poprzedniej eksploatacji lasu. Położenie: Południowa część Pustyni BłędowskiejDojazd: Drogą powiatową nr 1095 K (Klucze-Bolesław), dojazd do Róży Wiatrów jest oznakowany. Wykonano nową betonowa drogę z parkingami. Po lewej stronie ustawiono samochody typu FUT Track, gdzie można zakupić cos do jedzenia lub picia. Udogodnienia: utwardzone miejsce postojowe na ok. 60 samochodów osobowych, WC, podjazdy dla osób jest oświetlony i to część infrastruktury turystycznej na Pustyni Błędowskiej, która powstała w ramach projektu „Ochrona cennego przyrodniczo obszaru Pustyni Błędowskiej oraz jego promocja”, realizowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata są dość duże i bezpłatne. W razie potrzeby można zaparkować wzdłuż drogi dojazdowej. Źródła:

pustynia błędowska z lotu ptaka